{"id":4151,"date":"2022-08-22T11:43:35","date_gmt":"2022-08-22T11:43:35","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/?p=4151"},"modified":"2022-08-22T11:49:14","modified_gmt":"2022-08-22T11:49:14","slug":"nowosc-sasiad-to-wazne-slowo-kto-wie-czy-nie-najwazniejsze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/?p=4151","title":{"rendered":"[Nowo\u015b\u0107!] S\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo (Kto wie czy nie najwa\u017cniejsze?)"},"content":{"rendered":"\r\n

Ju\u017c pierwszego wrze\u015bnia pojawi si\u0119 nowa ksi\u0105\u017cka Wiktora Hajdenrajcha pt. „S\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo”! B\u0119dzie to pi\u0119kna, dwutomowa opowie\u015b\u0107 o Kresach, o Polsce, o wojnie, rodzinie i dobros\u0105siedzkich relacjach w wie\u017cy Babel, kt\u00f3r\u0105 sta\u0142o si\u0119 mi\u0119dzywojenne Koszelewo, zamieszkiwane przez Polak\u00f3w, Niemc\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Rosjan, Bia\u0142orusin\u00f3w, Litwin\u00f3w… S\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo <\/em>to pozycja, kt\u00f3rej \u015bwiat na wskro\u015b, a\u017c bole\u015bnie realistyczny, przeplata si\u0119 ze \u015bwiatem magicznym – barwne postaci spotykaj\u0105 si\u0119 w okoliczno\u015bciach, kt\u00f3re nikomu nie pozwol\u0105 pozosta\u0107 oboj\u0119tnymi. Oddajmy jednak g\u0142os Autorowi:<\/p>\r\n

Niewa\u017cne czy jeste\u015b Polakiem, Litwinem, Bia\u0142orusinem, \u017bydem, Niemcem, czy Ukrai\u0144cem. Niewa\u017cne czy chodzisz do ko\u015bcio\u0142a, cerkwi, synagogi, czy zboru. Je\u015bli tylko nas szanujesz, prawdziwie, jeste\u015b nasz! Jeste\u015b S\u0105siad! A: \u201eS\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo, kto wie, czy nie najwa\u017cniejsze?\u201d.<\/em><\/p>\r\n

WYOBRA\u0179 SOBIE, \u017ce przenosisz si\u0119 do 1979 roku.
Do drzwi mieszkania, tego przy ulicy Giermk\u00f3w, stuka ponad siedemdziesi\u0119cioletnia kobieta, kt\u00f3ra \u017cy\u0142a tam w\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym. Ma na imi\u0119 Annelore Heike. Nie wie kogo zastanie za drzwiami, ale \u015bwiadomo\u015bc nieuchronnego ko\u0144ca \u017cycia sprawia, \u017ce postanawia odnale\u017a\u0107 pami\u0119tnik, kt\u00f3ry kiedy\u015b, dawno ju\u017c, schowa\u0142a pod pod\u0142og\u0105, w\u00a0jednym z\u00a0pokoi. \u00d3w sztambuch zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 w\u00a01920 roku, maj\u0105c pi\u0119tna\u015bcie lat, sko\u0144czy\u0142a w\u00a0lutym 1945 roku, gdy ruska armia zaj\u0119\u0142a Elbing, a\u00a0ich, Niemc\u00f3w, po prostu wygnano z\u00a0miasta. Teraz w\u00a0tym domu mieszka ju\u017c inna rodzina\u2026
\u2013 Twoja?
\u2013 Tak. I\u00a0w\u00a0tym mieszkaniu \u017cyje osoba, kt\u00f3ra jest jakby przeciwie\u0144stwem do Annelore, troch\u0119 jakby jej alter ego. To Anna, moja Babcia. Oj, to by\u0142a niebanalna osoba! Wykszta\u0142cona, wybitnie inteligentna, fenomenalny talent do j\u0119zyk\u00f3w! Wiesz, \u017ce Babcia w\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym, maj\u0105c dwadzie\u015bcia kilka lat, naucza\u0142a w\u00a0bogatych niemieckich domach j\u0119zyka francuskiego i\u00a0francuskiej literatury? Podobno m\u00f3wi\u0142a tak perfekcyjnie, \u017ce jej mowy nie da\u0142o si\u0119 odr\u00f3\u017cni\u0107 nawet autochtonom. Pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 trzema j\u0119zykami: niemieckim, rosyjskim i\u00a0polskim. Do Elbl\u0105ga przyby\u0142a spod Nowogr\u00f3dka, z\u00a0Kres\u00f3w. Nie przyby\u0142a! Zosta\u0142a z tych ziem obrzydliwie wygnana.
\u2013 Ciekawe\u2026 Annelore Heike zosta\u0142a wygnana z\u00a0Elbl\u0105ga, za\u015b Ann\u0119 przygnano do Elbl\u0105ga\u2026 I\u00a0co dalej?
\u2013 Anna i\u00a0Pawe\u0142, Jej m\u0105\u017c, m\u00f3j Dziadek, osiedlili si\u0119 na Kresach, pod Nowogr\u00f3dkiem, we wsi, kt\u00f3ra nazywa si\u0119 Koszelewo. Mama opowiada\u0142a mi, \u017ce oni tam mieszkali, \u017ce Dziadek by\u0142 pewnego rodzaju wiejskim s\u0119dzi\u0105 i\u00a0jednocze\u015bnie lekarzem\u2026
\u2013 Lekarzem?
\u2013 Tak. Podobno uko\u0144czy\u0142 wojskowe kursy felczerskie, przydatne na polu walki i cz\u0119sto powtarza\u0142a,\u00a0\u017ce jego m\u0105dro\u015b\u0107, taka \u017cyciowa m\u0105dro\u015b\u0107, wynikaj\u0105ca ze s\u0142u\u017cby w\u00a0wojsku, a\u00a0u\u00a0Babci to nieprawdopodobne otrzaskanie ze \u015bwiatem i\u00a0fenomenalna znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w, spaja\u0142y ca\u0142\u0105 t\u0119 kresow\u0105 \u201ewie\u017c\u0119 Babel\u201d, w\u00a0kt\u00f3rej przysz\u0142o im mieszka\u0107, czyli t\u0119 wie\u015b \u2013 Koszelewo. Jednak Babcia podobno zawsze t\u0119skni\u0142a do Monachium\u2026 Postanowi\u0142em napisa\u0107 o\u00a0tym powie\u015b\u0107. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 dotyczy los\u00f3w tej wygnanej z\u00a0Elbl\u0105ga Niemki, Annelore Heike (Elbing-Elbl\u0105g. Na zakr\u0119cie historii), za\u015b druga \u2013 historii zagnanej do Elbl\u0105ga Polki, Anny (S\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo. Na wira\u017cu dziej\u00f3w, t. I i II).<\/p>\r\n


[***]<\/p>\r\n


Skoro tylko zacz\u0105\u0142em pisa\u0107, gdy pomys\u0142y wypada\u0142y jak z\u00a0r\u0119kawa i\u00a0mno\u017cy\u0142y si\u0119 jak kr\u00f3liki Lejzorka Rojtszwanca, szybko zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce w\u00a0takiej postaci ja tego nigdy nie sko\u0144cz\u0119. Bardzo szybko zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce nie mo\u017ce to by\u0107 po prostu historia mojej rodziny, bo od historii s\u0105 historycy, ale chcia\u0142em zachowa\u0107 pewien \u015bcis\u0142y rys historyczny, na tyle, na ile tylko pozwala\u0142a mi na to wiedza o\u00a0prawdziwych wydarzeniach z\u00a0\u017cycia moich bliskich. Pojawia\u0142y si\u0119 kolejne pomys\u0142y, z\u00a0zakamark\u00f3w pami\u0119ci wygrzebywa\u0142em strz\u0119py rozm\u00f3w o\u00a0naszej rodzinie z\u00a0Mam\u0105, co powodowa\u0142o otwarcie nast\u0119pnych, ekscytuj\u0105cych w\u0105tk\u00f3w i\u2026 czyst\u0105, najczystsz\u0105 rozpacz. Z\u00a0czego mam zrezygnowa\u0107? Co w\u00a0og\u00f3le odrzuci\u0107? Co ci\u0105gn\u0105\u0107 dalej? Nigdy nie mia\u0142em tak wielkiego nadmiaru pomys\u0142\u00f3w, a\u00a0co za du\u017co to\u2026 i t\u0142usty wieprz nie zje!
W\u00a0dodatku ca\u0142y czas co\u015b mnie uwiera\u0142o. Jaki\u015b robak wewn\u0105trz m\u00f3wi\u0142 mi, \u017cebym sprawdzi\u0142 czy informacje o\u00a0Annie, kt\u00f3re znam z\u00a0opowiadania Mamy, s\u0105 prawdziwe. Wci\u0105\u017c jeszcze \u017cy\u0142a ju\u017c w\u00f3wczas 93-letnia ciocia Aldona, pasierbica Anny, jedna z\u00a0postaci przedstawionych w powie\u015bci, ale wie\u015b\u0107 gminna nios\u0142a, \u017ce ma demencj\u0119, wi\u0119c nie by\u0142o sensu w\u00a0og\u00f3le o\u00a0cokolwiek j\u0105 pyta\u0107. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce sprawa jest beznadziejna, ale los, w\u00a0takich sytuacjach \u017cyczliwy wobec mnie, wskaza\u0142 mi na Wojskowe Biuro Historyczne w\u00a0Rembertowie ko\u0142o Warszawy, gdzie, ku memu ogromnemu zaskoczeniu i\u00a0zdziwieniu, prawie ocieraj\u0105cemu si\u0119 o\u00a0czkawk\u0119, odkry\u0142em, \u017ce zachowa\u0142a si\u0119 dokumentacja osobowa dziadka Paw\u0142a, przedwojennego chor\u0105\u017cego Wojska Polskiego.
Do Warszawy wyjecha\u0142em z\u00a0dwugodzinnym zapasem, kt\u00f3ry na wysoko\u015bci M\u0142awy stopnia\u0142 do czterdziestu minut. Korki, wsz\u0119dzie korki, zupe\u0142nie jakby kto\u015b z\u00a0Nieba stara\u0142 si\u0119, by tajemnice Dziadka Paw\u0142a, zakl\u0119te w\u00a0kilkunastu po\u017c\u00f3\u0142k\u0142ych kartkach, nie dotar\u0142y do moich oczu\u2026 Z\u00a0Rembertowa wraca\u0142em, jakbym oberwa\u0142 ci\u0119\u017ck\u0105 pa\u0142\u0105 przez \u0142eb. Wszystko, co wiedzia\u0142em, by\u0142o nie tak. Dziadek nie walczy\u0142 pod Pi\u0142sudskim, dlatego nie mog\u0142em go znale\u017a\u0107 w\u00a0spisach Kompanii Kadrowych, Dziadek walczy\u0142 pod genera\u0142em Dowborem\u2013Mu\u015bnickim, czyli do Polski przyszed\u0142 od wschodu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Dziadek z\u00a0Babci\u0105 nie dostali \u017cadnego nadania, wyst\u0105pili o\u00a0nie w\u00a01939 roku, ale to by\u0142o ju\u017c o\u00a0kilka lat za p\u00f3\u017ano. Gdzie w\u00a0takim razie mieszkali? Mama m\u00f3wi\u0142a, \u017ce na wsi, niedaleko Marulin i\u00a0Ku\u015bcina\u2026 Kompletnie nie wiedz\u0105c, co z\u00a0t\u0105 wiedz\u0105 zrobi\u0107, bo przecie\u017c rozbi\u0142a mi zupe\u0142nie wszystko, co napisa\u0142em, w\u00a0akcie rozpaczy zapyta\u0142em o\u00a0cioci\u0119 Aldon\u0119, najstarsz\u0105 c\u00f3rk\u0119 dziadka Paw\u0142a.
\u2013 A\u00a0sk\u0105d? Jaka demencja? Co ty wygadujesz? Ciocia jest niesprawna fizycznie, ale umys\u0142 ma jak brzytwa. Wiem, bo by\u0142am u\u00a0niej wczoraj!
Nast\u0119pnego dnia by\u0142em ju\u017c u\u00a0cioci, kt\u00f3rej d\u0142uga i\u00a0szczeg\u00f3\u0142owa opowie\u015b\u0107, wp\u0119dzi\u0142a mnie w\u00a0jeszcze wi\u0119ksz\u0105 rozpacz. W\u00a0szale poprawiania, nie umia\u0142em jednak pozby\u0107 si\u0119 Koszelewa, w\u00a0kt\u00f3rym oni nigdy nie mieszkali, a\u00a0kt\u00f3re ja ju\u017c posoli\u0142em, popieprzy\u0142em i\u00a0zamarynowa\u0142em! Musia\u0142a Mama co\u015b pomyli\u0107, a\u00a0mo\u017ce to ja co\u015b \u017ale us\u0142ysza\u0142em? Przecie\u017c rozmawiali\u015bmy o\u00a0tym przed trzydziestu pi\u0119ciu laty, a\u00a0czas to okrutny stolarz, z\u00a0jeszcze gorszym heblem\u2026
Ich domem, do wrze\u015bnia 1939 roku, by\u0142a Lida, koszary genera\u0142a Rydza\u2013\u015amig\u0142ego 5\/12. Ale Koszelewo by\u0142o tak wa\u017cne, kluczowe z\u00a0punktu widzenia ca\u0142ej powie\u015bci, kt\u00f3ra bez niego nie mia\u0142aby \u017cadnego sensu. I\u00a0ol\u015bni\u0142o mnie, \u017ce przecie\u017c mogli tam mieszka\u0107, prawda? Nikt przecie\u017c nie zabroni\u0142by im wtedy przenie\u015b\u0107 si\u0119 na wie\u015b, do m\u0142ynarza, kowala, rze\u017anika Vytautasa, Gintaure, \u017byda \u2013 karczmarza, Dorofieji, Anfisji, Danuty, Haponiukowej, Dany\u0142y, Olhgi, Sierhieja i Pi\u0119knej Pani ze Stawu?
I\u00a0tak powsta\u0142a ksi\u0105\u017cka: S\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo. Jest w\u00a0niej troch\u0119 historycznej prawdy, znajdzie si\u0119 te\u017c szczypta wyobra\u017ani (taka szczyptuchna, szczypciochna). Mieszaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 na tych niemal siedmiuset stronach, w\u00a0(oby smakowitym) gulaszu tak, \u017ce czasami sam ju\u017c na pierwszy rzut oka nie pami\u0119tam czy tak rzeczywi\u015bcie by\u0142o, czy nie. Musz\u0119 si\u0119 chwil\u0119 pozastanawia\u0107, bo przecie\u017c ta ksi\u0105\u017cka nie jest podr\u0119cznikiem do historii, o nie!
A\u00a0czym jest?
Jest fabularyzowan\u0105 opowie\u015bci\u0105 o\u00a0\u017cyciu dwojga \u015bwiadomych ludzi dla kt\u00f3rych, ju\u017c z\u00a0samego tylko faktu mieszkania tu\u017c obok, s\u0105siad zaczyna by\u0107 kim\u015b bardzo wa\u017cnym, komu zawsze nale\u017cy si\u0119 zar\u00f3wno\u00a0pomoc, jak i\u00a0zrozumienie, cz\u0119sto pomimo jego niech\u0119ci, uprzedze\u0144, a nawet wrogo\u015bci ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci, ocieraj\u0105cej si\u0119 o\u00a0anatem\u0119, o\u00a0wykluczenie, o\u00a0ukaranie… Za co? Nikt ju\u017c nie pami\u0119ta…
Niewa\u017cne czy jeste\u015b Polakiem, Litwinem, Bia\u0142orusinem, \u017bydem, Niemcem, czy Ukrai\u0144cem. Niewa\u017cne czy chodzisz do ko\u015bcio\u0142a, cerkwi, synagogi, czy zboru. Je\u015bli tylko nas szanujesz, prawdziwie, jeste\u015b nasz! Jeste\u015b S\u0105siad! A: \u201eS\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo, kto wie, czy nie najwa\u017cniejsze?\u201d.

Wiktor Hajdenrajch<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ju\u017c pierwszego wrze\u015bnia pojawi si\u0119 nowa ksi\u0105\u017cka Wiktora Hajdenrajcha pt. „S\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo”! B\u0119dzie to pi\u0119kna, dwutomowa opowie\u015b\u0107 o Kresach, o Polsce, o wojnie, rodzinie i dobros\u0105siedzkich relacjach w wie\u017cy Babel, kt\u00f3r\u0105 sta\u0142o si\u0119 mi\u0119dzywojenne Koszelewo, zamieszkiwane przez Polak\u00f3w, Niemc\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Rosjan, Bia\u0142orusin\u00f3w, Litwin\u00f3w… S\u0105siad to wa\u017cne s\u0142owo to […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4152,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,331],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/tom-1-front-scaled.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4151"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4151"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4151\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4154,"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4151\/revisions\/4154"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4152"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sklep.hoid.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}